900.000 woningen in 27 regionale woondeals
In de praktijk zien we de rol van de provincie nu al belangrijker worden. Bijvoorbeeld bij de concretisering van de woningbouwplannen voor het hele land. Het kabinet heeft de ambitie om 900.000 nieuwe woningen te laten bouwen in de jaren tot en met 2030, waarvan 30% sociale huur en twee derde betaalbaar. Een flinke uitdaging voor de woningcorporaties.
De Nationale Prestatieafspraken Woningcorporaties kennen naast de grote (nieuw)bouwopgave uiteenlopende thema's waarover we afspraken hebben gemaakt. Wat de rol van de provincies hierbij is, lees je in dit artikel.
Voldoende sociale huurwoningen in iedere provincie
Regie op woningbouw in de provincie
In iedere provincie wordt het woningbouwprogramma geconcretiseerd in regionale woondeals. Overal ligt een bouwprogramma met de woningen die gebouwd moeten worden, verdeeld naar sociale huurwoningen, middenhuurwoningen, koopwoningen, gezinswoningen en appartementen, tijdelijke woningen, ouderenwoningen en woon-zorgvormen.
De provincie krijgt een belangrijke rol om te bewaken dat dit woningbouwprogramma uitgevoerd wordt. Provincies en gemeenten kunnen zorgen voor een zo vlot mogelijk verloop van procedures, toetsing en het verlenen van vergunningen. De provincie kan projecten verder helpen met financiële steun, maar ook met kennis en ondersteuning en bestuurlijke inzet. Bij sommige provincies is daarvoor een versnellingsteam gestart. En als de uitvoering achterblijft op de plannen gaan provincies het gesprek aan met gemeenten.
Bouwlocaties, ook voor woningcorporaties
Het woningbouwprogramma bevat ook de huurwoningen die woningcorporaties gaan bouwen. Zij kampen echter met een groot tekort aan betaalbare bouwlocaties. Het is dus nodig dat gemeenten en provincies corporaties daar concreet aan helpen, ook voor tijdelijke woningen. Dat betekent grond verkopen aan corporaties en grond van derden ook bestemmen voor sociale woningbouw.
Zorg voor échte sociale huurwoningen
Gemeenten hebben de opdracht om toe te werken naar een aandeel van 30% sociale huurwoningen in de woningvoorraad. Die huizen moeten niet alleen gebouwd worden, ze moeten ook daadwerkelijk worden toegewezen aan de doelgroep. En op langere termijn voor hen beschikbaar blijven.
Dat is niet vanzelfsprekend: private partijen die sociale huurwoningen realiseren, zijn niet gebonden aan de regels voor woningtoewijzing. Vaak hevelen ze de woningen na een paar jaar over naar de vrije huursector of ze verkopen de woningen. Echte sociale huur gaat echter om meer dan de huurprijs. De Wet Regie bevat een nieuwe definitie van sociale huur, waarmee provincies en gemeenten kunnen sturen op échte sociale huur. Zo kunnen zij bijdragen aan betaalbaar wonen voor mensen met een kleine portemonnee.
Huurwoningen voor middeninkomens
Woningzoekenden die te veel verdienen voor een sociale huurwoning en te weinig voor een koopwoning zijn aangewezen op middenhuur. Er zijn echter te weinig huurwoningen van rond € 900 tot € 1.200 per maand. Woningcorporaties gaan de komende jaren daarom meer van deze middenhuurwoningen bouwen. Dat geeft tegelijkertijd mogelijkheden om wijken met verschillende woningtypen te ontwikkelen en het stimuleert doorstroming. Provincies en gemeenten moeten deze middenhuurwoningen in hun woningbouwplanning opnemen.
Ruimte voor tijdelijke woningen
Corporaties gaan de komende jaren ook een flink aantal flexwoningen bouwen. De nieuwe flexwoningen zijn al lang geen sobere containerwoningen meer, maar moderne, comfortabele en energiezuinige huizen, verplaatsbaar en in allerlei varianten. Ze blijken zeer geschikt om spoedzoekers en andere woningzoekenden op korte termijn te helpen aan een (tijdelijke) woning. Dat kan alleen als lokale overheden locaties beschikbaar stellen die geschikt zijn om tijdelijke woningen neer te zetten. De praktijk laat inmiddels zien dat er veel meer mogelijkheden zijn dan eerder voor mogelijk werd gehouden.
Werk mee aan lokale aanpakken
Er ontstaat betere afstemming tussen Rijk, provincie en gemeenten op het gebied van wonen en ruimtelijke ordening. De provincie heeft weer een grotere rol bij de planning van woningbouw en de concretisering in regionale woondeals. Elke regio kent eigen uitdagingen in de volkshuisvesting en heeft een aparte aanpak nodig. Het werkt het beste als woningcorporaties en marktpartijen al bij het maken van de plannen betrokken worden. Zo kunnen we samen inwoners van nu én de toekomst comfortabel laten wonen.
Woningcorporaties en gemeenten werken op veel plaatsen steeds intensiever samen, waarbij ze de vraag en opgaven van de regio als uitgangspunt nemen. De praktijk laat zien dat we zo meer voor elkaar krijgen. Huizen kunnen bijvoorbeeld sneller, goedkoper en duurzamer geproduceerd worden door standaardisatie en industrialisatie, zonder dat de verscheidenheid in het geding komt. Waar de productie achterblijft, kunnen provincies sturen en aanjagen, zodat in alle regio’s en gemeenten gewerkt wordt aan goed en betaalbaar wonen.
Kijk ook eens bij
Betaalbare huur voor iedereen
Gematigd huurbeleid
Het is en blijft voor corporaties een kerndoelstelling om hun huren betaalbaar te houden voor hun huurders. Corporaties hebben de afgelopen jaren in Sociale Huurakkoorden afspraken gemaakt met de Woonbond (landelijke vertegenwoordiging huurders) over gematigde huurontwikkeling.
Inmiddels zijn in de Nationale Prestatieafspraken Woningcorporaties afspraken vastgelegd over het huurprijsbeleid voor de komende jaren. De afgelopen jaren zijn de huren van sociale huurwoningen gemiddeld 0,5% minder hard gestegen dan de cao-lonen, waardoor de huurquote van onze huurders verbeterd is. In de NPA is afgesproken om vanaf 2026 als standaard voor de maximale jaarlijkse huursomstijging een driejaars gemiddelde van de inflatie te hanteren (op basis van de drie voorgaande jaren).
Verduurzaming van de woningvoorraad
Regie op energietransitie
Alle overheden hebben een rol in de verduurzaming van de woningvoorraad op basis van het Klimaatakkoord.
Woningcorporaties werken graag samen met provincie en gemeenten om zo effectief mogelijk aan de slag te kunnen. Welke warmteoplossing kiezen we waar? Wat is de beste fasering? Zo kunnen corporaties hun routekaart voor de transitie van de woningvoorraad concretiseren en hun investeringen plannen.
Verduurzaming door corporaties
Corporaties lopen voorop in het verduurzamen van woningen, daar zijn we al jaren mee bezig. We maakten landelijk afspraken om 675.0000 woningen extra te isoleren (zonder huurverhoging voor bewoners) en om 450.000 bestaande corporatiewoningen aardgasvrij te maken. Dat zijn plannen voor de periode tot en met 2030. Ook gaan we de komende jaren woningen met een E, F of G-label aanpakken. We investeren € 1,5 miljard extra in woningverbetering. Corporaties gaan graag in gesprek met provincies en gemeenten over het uitvoeren van deze afspraken.
Stel geen extra eisen aan nieuwbouw
Bovenwettelijke duurzaamheidseisen aan nieuwbouw, bijvoorbeeld voor de isolatiewaarde of natuurinclusief bouwen, maken het meestal niet makkelijker. De wettelijke eisen zijn al streng en de meerwaarde van lokale of regionale vereisten is marginaal. Die extra eisen kosten in verhouding wel veel extra geld en ze remmen het tempo. We pleiten ervoor dit soort regels achterwege te laten.
Kijk ook eens bij
Leefbare wijken waarin mensen zich thuisvoelen
Leefbare en veerkrachtige wijken
Wonen, zorg, welzijn, veiligheid en de fysieke leefomgeving zijn onlosmakelijk met elkaar en met leefbaarheid verbonden. Mensen krijgen meer perspectief als ze in een omgeving wonen met een goede sociale en fysieke infrastructuur, waaraan ze zelf een bijdrage kunnen leveren. Het is aan overheden en hun partners daarvoor de best mogelijke voorwaarden te scheppen.
Te veel kwetsbare wijken
Helaas staat de leefbaarheid in steeds meer wijken onder druk. Kwetsbare inwoners komen te vaak in dezelfde wijken terecht, waarbij niet altijd de juiste zorg en begeleiding voorhanden is. Deze achterstandswijken verdienen extra aandacht. Het Rijksprogramma Een thuis voor Iedereen helpt corporaties en gemeenten de huisvesting en ondersteuning van aandachtsgroepen te verbeteren. Een brede coalitie werkt daarin samen, waaronder via het IPO, de provincies. Vanaf 2024 zijn regionaal afgestemde woonzorgvisies verplicht. Ook corporaties leveren een bijdrage aan deze doelstellingen.
Provincies kunnen bovendien in hun veiligheidsregio’s een belangrijke rol spelen bij het voorkomen van criminele ondermijning. Daarvoor is een bredere aanpak nodig dan alleen vanuit gemeenten.
Gegevensdeling waar dat nodig is
De landelijke regels over bescherming van persoonsgegevens maken het lastig om bewoners die extra aandacht nodig hebben, adequaat en snel te helpen. We pleiten ervoor gegevens over bewoners makkelijker te delen met partijen in de wijk.
Provincie als regisseur
Veel opgaven vragen om samenwerking tussen regio’s en tussen de portefeuilles Wonen en Zorg. Zo neemt bijvoorbeeld de vraag naar nieuwe vormen van ouderenhuisvesting toe. Een actieve regierol van de provincie kan helpen bij de realisatie.
In sommige provincies worden woningcorporaties door de provincie direct en actief ondersteund met subsidies voor (specifieke vormen van) nieuwbouw of verduurzaming. Ook dit draagt bij aan snellere realisatie van provinciale doelen op het gebied van wonen en volkshuisvesting.
Kijk ook eens bij
Kies voor wonen
Onder de Kies voor Wonen-vlag laat de corporatiesector in aanloop naar de verkiezingen zien welke rol en samenwerking we met provincies en waterschappen (nodig) hebben. Zowel via een social media campagne als via gerichte communicatie door de corporaties zelf.
Aedes ontwikkelde documenten die daarbij kunnen helpen. Leden van Aedes kunnen deze na inloggen downloaden. Heb je vragen, opmerkingen of suggesties? Mail naar Aedes.