Overslaan en naar de inhoud gaan Skip naar footer Skip naar zoeken Skip naar menu

Nieuwe indicator bij prestatieveld Financiën

Nieuws
Expert
Barend van de Kraats
Programmamanager Aedes-benchmark

De Aedes-benchmark 2026 krijgt een vernieuwd prestatieveld Financiën. Er komt een indicator die laat zien in hoeverre corporaties hun investeringsruimte benutten. Dit biedt een basis om het gesprek te voeren over de investeringen in relatie tot de financiële ruimte. 

Corporaties hebben grote opgaven op nieuwbouw, verduurzaming en leefbaarheid. Om deze opgaven te realiseren is het belangrijk dat corporaties zo optimaal mogelijk omgaan met de financiële ruimte die ze hebben. Hierin maken ze verschillende keuzes. Waarom en hoe kunnen corporaties van elkaar leren om zo uiteindelijk als sector zo optimaal mogelijk de opgaven te realiseren. Dat is het doel van de nieuwe indicator.

Wat laat de nieuwe indicator zien?

De nieuwe indicator zet de investeringen per vhe af tegen de beschikbare investeringsruimte. De indicator benutte investeringsruimte laat zien in hoeverre een corporatie de beschikbare investeringsruimte heeft benut. De indicator drukt dit uit in een verhoudingsgetal. De sectormediaan is 1. Een score boven 1 betekent dat de corporatie relatief meer financiële ruimte heeft benut dan gemiddeld in de sector. Bij een score onder 1 is dat minder. Net als andere benchmarkindicatoren krijgt een corporatie een A-B-C-letter op basis van de verdeling 1/3, 1/3, 1/3.

Barend van de Kraats (programmanager Aedes-benchmark): ‘De gekozen indicator vraagt, net als andere benchmarkindicatoren, een zorgvuldige interpretatie. Bijvoorbeeld: een corporatie met veel financiële ruimte en een beperkte opgave kan een C krijgen. Dat vraagt om uitleg en verdieping. En dat is precies de bedoeling van de Aedes-benchmark: je krijgt een stevige kapstok voor het goede gesprek over ‘investeren in relatie tot je financiële ruimte’. En je leert van elkaar, zonder dat de benchmark voorschrijft wat ‘goed’ is.’

Welke opties lagen op tafel?

Een alternatief was sturen op ‘fair share’ in het kader van de Nationale Prestatieafspraken (NPA): wat zou een corporatie ‘moeten’ bijdragen op basis van afspraken. Dat klinkt logisch, maar deze aanpak raakt al snel aan bestuurlijke afspraken en discussies over rechtvaardigheid. In de benchmark willen we zo neutraal mogelijke indicatoren hanteren; de duiding volgt in het gesprek, onderling tijdens de benchlearning of met stakeholders. 

Een andere optie was om alleen investeringsvolumes te meten. Maar zonder inzicht in de financiële spankracht zegt dat weinig. Grote investeringen lijken positief, terwijl ze misschien niet passen bij de financiële positie. Andersom geldt hetzelfde. 

Waarom deze keuze?

Alleen kijken naar investeringen of alleen naar financiële ruimte geeft dus een scheef beeld. Je mist dan de samenhang. Juist die verhouding maakt zichtbaar of een corporatie het ‘maximale’ eruit haalt. Er is bewust gekozen het zo eenvoudig mogelijk te houden en geen koppeling te leggen met de ‘fair share’. De benchmark is en blijft een leerinstrument. Jij en je collega’s duiden zelf wat de uitkomsten betekenen. 

Deze oplossing past het best binnen de bestaande benchmark: geen extra uitvraag, snel in te voeren en consistent met de A-B-C systematiek.
Barend van de Kraats
Barend van de Kraats
Programmamanager Aedes-benchmark

2 indicatoren

Het prestatieveld Financiën bestaat met ingang van 2026 dus uit 2 indicatoren: de nieuwe over benutten van de investeringsruimte en de bestaande voor bedrijfslasten. Met ieder een eigen letter. Omdat het heel verschillende indicatoren zijn komt er geen overkoepelende letter voor het prestatieveld als geheel.

De nieuwe indicator is ontwikkeld met de werkgroep Aedes-benchmark Financiën, waarin zo’n 20 corporaties vertegenwoordigd zijn. Zij hebben de verschillende mogelijkheden in kaart gebracht en grondig afgewogen. Het resultaat is daarna getoetst bij de strategische klankbordgroepen Financiën en Benchmark.