Corporaties hebben grote opgaven op nieuwbouw, verduurzaming en leefbaarheid. Om deze opgaven te realiseren is het belangrijk dat corporaties zo optimaal mogelijk omgaan met de financiële ruimte die ze hebben. Hierin maken ze verschillende keuzes. Waarom en hoe kunnen corporaties van elkaar leren om zo uiteindelijk als sector zo optimaal mogelijk de opgaven te realiseren. Dat is het doel van de nieuwe indicator.
Wat laat de nieuwe indicator zien?
De nieuwe indicator zet de investeringen per vhe af tegen de beschikbare investeringsruimte. Met deze ratio als benchmarkindicator krijgt elke corporatie een waarde tussen de 0% en 100%. Bij een waarde van 0% (theoretisch, komt in de praktijk niet voor) was er investeringsruimte, maar heeft de corporatie niets geïnvesteerd. Bij een waarde van 100% is alle beschikbare ruimte benut voor investeringen en had een corporatie niet meer kunnen investeren. Net als andere benchmarkindicatoren krijgt een corporatie een A-B-C-letter op basis van de verdeling 1/3, 1/3, 1/3.
Barend van de Kraats (programmanager Aedes-benchmark): ‘De gekozen indicator vraagt, net als andere benchmarkindicatoren, een zorgvuldige interpretatie. Bijvoorbeeld: een corporatie met veel financiële ruimte en een beperkte opgave kan een C krijgen. Dat vraagt om uitleg en verdieping. En dat is precies de bedoeling van de Aedes-benchmark: je krijgt een stevige kapstok voor het goede gesprek over ‘investeren in relatie tot je financiële ruimte’. En je leert van elkaar, zonder dat de benchmark voorschrijft wat ‘goed’ is.’
Kijk ook eens bij
Welke opties lagen op tafel?
Een alternatief was sturen op ‘fair share’ in het kader van de Nationale Prestatieafspraken (NPA): wat zou een corporatie ‘moeten’ bijdragen op basis van afspraken. Dat klinkt logisch, maar deze aanpak raakt al snel aan bestuurlijke afspraken en discussies over rechtvaardigheid. In de benchmark willen we zo neutraal mogelijke indicatoren hanteren; de duiding volgt in het gesprek, onderling tijdens de benchlearning of met stakeholders.
Een andere optie was om alleen investeringsvolumes te meten. Maar zonder inzicht in de financiële spankracht zegt dat weinig. Grote investeringen lijken positief, terwijl ze misschien niet passen bij de financiële positie. Andersom geldt hetzelfde.
Waarom deze keuze?
Alleen kijken naar investeringen of alleen naar financiële ruimte geeft dus een scheef beeld. Je mist dan de samenhang. Juist die verhouding maakt zichtbaar of een corporatie het ‘maximale’ eruit haalt. Er is bewust gekozen het zo eenvoudig mogelijk te houden en geen koppeling te leggen met de ‘fair share’. De benchmark is en blijft een leerinstrument. Jij en je collega’s duiden zelf wat de uitkomsten betekenen.
Deze oplossing past het best binnen de bestaande benchmark: geen extra uitvraag, snel in te voeren en consistent met de A-B-C systematiek.
2 indicatoren
Het prestatieveld Financiën bestaat met ingang van 2026 dus uit 2 indicatoren: de nieuwe over benutten van de investeringsruimte en de bestaande voor bedrijfslasten. Met ieder een eigen letter. Omdat het heel verschillende indicatoren zijn komt er geen overkoepelende letter voor het prestatieveld als geheel.
De nieuwe indicator is ontwikkeld met de werkgroep Aedes-benchmark Financiën, waarin zo’n 20 corporaties vertegenwoordigd zijn. Zij hebben de verschillende mogelijkheden in kaart gebracht en grondig afgewogen. Het resultaat is daarna getoetst bij de strategische klankbordgroepen Financiën en Benchmark.