Het verzamelen, analyseren en interpreteren van gegevens is essentieel voor het nemen van weloverwogen beslissingen. Dit geldt zowel voor verduurzamings- en onderhoudsprojecten als voor processen zoals planmatig, dagelijks, reparatie of mutatieonderhoud. Daarbij is het belangrijk dat gegevens actueel, betrouwbaar en toegankelijk zijn. Het is aan te raden de data goed up-to-date te houden, vooral na inspecties, vervangingen of ingrepen. De praktijk wijst uit dat het verzamelen en verwerken van nieuwe gegevens al snel onder aan de prioriteitenlijst belandt. Vroeger werkten medewerkers vaak lang bij de corporatie en zat kennis over de staat van het bezit in de hoofden van deze medewerkers. Wanneer deze medewerkers met pensioen gaan, wisselen van baan of de overstap maken naar een ketenpartner, verdwijnt deze kennis. Het is daarom essentieel dat er discipline heerst in het tijdig bijwerken van gegevens. Bijvoorbeeld door duidelijke procesafspraken te maken binnen de eigen organisatie, maar ook via contracten met externe partijen.
Dataverzameling brengt ook kosten met zich mee. Je wilt dus dat het je organisatie iets oplevert. Het helpt om vooraf te bepalen welke data je écht nodig hebt, hoe je gaat meten en hoe je de data effectief gaat inzetten. Je kunt beginnen met het verbeteren van data rondom uitgaven die veel impact hebben op de begroting.
Welke stappen kan een corporatie nemen?
Let op! Aedes is voornemens om met corporaties samen te werken aan het verbeteren van inzicht in de staat van het bezit. Hoe pak je dat handig aan én welke data is (minimaal) nodig voor goede sturing op de opgaven en uitgaven in de bestaande voorraad. Heb je ervaring met het verbeteren van vastgoeddata of wil je hiermee aan de slag? Meld je bij Anne van Stijn.
Doelstellingen
De staat van het bezit, de opgaven en gedane interventies systematisch in beeld brengen en vastleggen is geen project maar een continu proces. Dit betreft het verzamelen, registreren en up-to-date houden van data. Daarom is het essentieel dat bestuur en management duidelijke doelstellingen formuleren die richting geven aan de verbeteringen van de data over het bezit, met een vastgestelde tijdshorizon. Bijvoorbeeld: over 2 jaar is het doel voor onze data en ons dataverzamelingsproces […].
Bouw haalbare tussenstappen, monitor tussenresultaten voor interne draagvlak en vier successen.
Grotere of kleinere corporaties
Doelstellingen kunnen wel verschillen tussen kleinere en grotere corporaties. Bij grotere corporaties zijn onderhoudsprocessen gefragmenteerd tussen meerdere afdelingen en medewerkers. Daarom is het belangrijk om informatie expliciet vast te leggen in gestandaardiseerde systemen en software. Bij (zeer) kleine corporaties is de informatiestroom vaak overzichtelijker en zit veel kennis dicht op de uitvoering. Tegelijkertijd is borging extra belangrijk omdat, bij het wegvallen van enkele medewerkers, direct een groot gat kan ontstaan.
Startpunt en prioriteiten
Uit je analyse van de uitgaven (kans 4) haal je op voor welke activiteiten of gebouwcomponenten je in de begroting veel geld reserveert. Wellicht vermoed je dat er nog opgaven in de begroting ontbreken die een grote kostenpost kunnen worden. Het is handig om rondom deze opgaven je inzicht in de staat van het bezit te vergroten en de datakwaliteit te verbeteren.
Analyse beschikbare data, gaps en datastromen
Analyseer welke data ontbreken én welke data wel of niet up-to-date zijn. Corporaties verzamelen de data vaak op verschillende niveaus en via verschillende medewerkers, vaak met verschillende softwaretools (en vaak op meerdere plekken). Medewerkers registreren soms in schaduwlijsten omdat het primaire systeem niet goed is ingericht (of lastig te gebruiken is voor individuele medewerkers). Voor een efficiënte besluitvorming is het handig alle datastromen in de bestaande voorraad, in kaart te brengen.
Data, afwegingskader en software
Afhankelijk van de doelstelling en beschikbare data, kun je vaststellen welke data (nog) verzameld moet worden. Omdat het verzamelen en bijhouden van data, geld en capaciteit vragen, is het raadzaam van tevoren vast te stellen welke data minimaal nodig is. Leg vast welke data je hanteert voor het afwegingskader voor besluitvorming. Maak een bewuste keuze voor de systemen waarin deze data wordt vastgelegd.
Governance en kennisborging
Wie is als dataeigenaar verantwoordelijk voor het actualiseren en inzetten van de gegevens? Is jouw organisatie zich bewust van het belang en de waardering van invulling van deze rol? Door kennis goed te borgen voorkom je dat er een lacune ontstaat op het moment dat medewerkers met pensioen gaan of een andere baan vinden.
Datagedreven werken
Een gestructureerde koppeling van verschillende databronnen kan leiden tot nieuwe inzichten die waarde toevoegen aan de sturing op de opgaven en uitgaven in de bestaande voorraad. Het daadwerkelijk gebruiken van de beschikbare data in de besluitvorming (datagedreven werken) vraagt om andere werkwijzen en capaciteiten. Daarom kan het noodzakelijk zijn om ook een data-analist aan te stellen.
Kleinere corporaties hebben in de formatie vaak minder ruimte voor dergelijke functies. Alternatieven zijn om bijvoorbeeld een medewerker in te zetten bij verschillende corporaties, een medewerker zich op dit vlak (deeltijd) te laten ontwikkelen of te leren van andere corporaties die ervaring hebben op dit gebied.
In- of uitbesteden
Bij het organiseren van dataverzameling en registratie is het van belang om een heldere keuze te maken tussen het zelf uitvoeren (inbesteden) of het uitbesteden van deze taken. Het inrichten van processen en systemen kan op opdrachtbasis. Maar het bijhouden van de data vraagt om een continu proces. Externe ketenpartners kunnen vaak ook de conditiemeting verzorgen binnen een project of onderhoudsstroom. Hierbij is het essentieel dat het eigenaarschap van de data altijd bij de corporatie blijft. Voldoende expertise binnen de corporatie over de data (en de technische staat van het bezit) is nodig om adviezen van de ketenpartner op waarde te beoordelen. Bovendien, als de kennis over de staat van het bezit (bijna) geheel bij een of meer ketenpartners ligt, is het heel lastig om afscheid te kunnen nemen van een ketenpartner. Wanneer de corporatie ervoor kiest om samen te werken met ketenpartners, is het dus van belang om goede afspraken te maken over het uitwisselen van data en het gebruik van informatiesystemen die dezelfde taal spreken (datastandaarden).
Nauwkeuriger maken van de data
Hierbij is het belangrijk dat de data actueel, gedetailleerd en compleet genoeg is om een besluit op te vormen. Werk de data stap voor stap bij. Bij besluitvorming over complexen in het assetmanagement komen verschillende informatiestromen bijeen: van vastgoedkenmerken, verhuurbaarheid, financiële prestatie, duurzaamheid en leefbaarheid (zie Leidraad assetmanagement). Vanuit onderhoud en verbetering ligt de nadruk op het verzamelen van informatie over de fysieke eigenschappen, kwaliteit, functionaliteit en verwachte levensduur van woningen.
Er zijn verscheidene vastgoeddata die corporaties vastleggen over hun woningen. Het nieuwe vastgoeddomein van VERA 5.0 (eind 2026) geeft hiervan een overzicht. Hierbij een aantal belangrijke datapunten:
Ruimte
De ruimte is een belangrijk onderdeel van vastgoeddata. De ruimte is vaak de basis voor vastgoeddata en gebruiken we om te meten, waarderen, taxeren en belasten. Onder ruimte verstaan we hier: een door fysieke elementen afgebakend deel binnen een bouwwerk, dat bedoeld is voor een specifiek gebruik. Ruimtes worden gemeten volgens verschillende methoden met verschillende doelen, zoals de meetinstructie, NEN2580 of WWS.
Fysieke vastgoeddata
Fysieke vastgoeddata, vaak vastgelegd in vastgoedregistratiesoftware, digital twins (ook wel BIM, 3D-modellen): Welke fysieke vastgoeddata woningcorporaties moeten vastleggen, hangt af van de processen die ze datagedreven willen uitvoeren. De ILS-woco beschrijft welke gegevens je voor welk proces nodig hebt en hoe je deze gegevens vastlegt. Kies daarom eerst welke processen je datagedreven wilt aanpakken. Dan weet je automatisch welke data daarvoor nodig is en hoef je dit niet zelf uit te zoeken.
(Periodieke) conditiemetingen
Met de conditiemeting kun je de conditie van het vastgoedbezit en de bouwdelen objectief vaststellen. De meet en registratiewijze vindt plaats conform de NEN2767 (of equivalente methodiek). Welke methodiek corporaties hanteren, hangt af van hun strategie voor conditiemetingen. Corporaties gebruiken (soms aanvullend) ook wel KIB-normen (Kwaliteit in Balans), Aedes Beeldkwaliteit of een eigen beeldmeetlat. Bij veel corporaties zal vooral het inzichtelijk maken van de binnenzijde (o.a. leeftijden badkamer, keukens en toiletten (BKT) en installaties) extra inspanning vragen.
Meten energieprestaties
Denk hierbij aan data als:
- Energielabel
- BENG 1,2,3
- Gasloos
- Voldoet aan de Standaard / afstand tot De Standaard
- CO2-uitstoot
- Isolatiewaarden en warmtevraag
- Zonnepanelen
- Type warmteopwekker
- Type ventilatiesysteem
Vastgoedrisico’s
Het centraal registreren van klachten, inspecties en ingrepen op het gebied van veiligheid en risico’s. Denk aan vocht en schimmel, brandveiligheid, funderingsproblemen, hittestress, wateroverlast, etc. Gebruik ook additionele databronnen (kaarten) om risico’s in beeld te brengen in het vastgoed en inventariseer welke ingrepen nodig zijn.
Technische steekproeven
Bij het aanpakken van het bestaande bezit komen vaak verrassingen naar voren, die bij visuele inspecties niet zichtbaar zijn. Met technische inspecties kunnen die beter in beeld worden gebracht. Het is handig om dit te doen, voorafgaand aan de uitvoering van een groot project of programma. Prioriteer bouwdelen die hoge (onverwachte) kosten kunnen opleveren.
Beschikbare tools: kennisinstrumenten
Aedes-datacentrum
Het Aedes-datacentrum is de plek voor alle corporatiedata. Je vindt er gegevens over bijvoorbeeld leefbaarheid, duurzaamheid, het aantal sociale huurwoningen en de bedrijfsvoering van corporaties. Handig samengevat in 5 thematische dashboards. Ook vind je er alle data uit de Aedesbenchmark, Aedes-forecast en de P&O Monitor. In de verschillende rapportages kun je op toegankelijke wijze deze data bekijken en analyseren.
Aedes Quickscan KOMPAS
Deze tool geeft Aedes-leden snel inzicht in de balans tussen de opgaven, begroting, uitgaven en middelen van de corporatie in de bestaande voorraad. Met een vragenlijst scan je in hoeverre jouw corporatie ingericht is om te sturen op de opgaven en uitgaven in de bestaande voorraad. De tool identificeert de kansen uit de kansenkaart die voor jouw corporatie relevant zijn. De eerste versie van quickscan wordt nu ontwikkeld. Doe mee met de pilotgroep, meld je aan via Anne van Stijn.
Netwerk datagedreven werken
In het Netwerk Datagedreven werken of de Community Datastandaarden kun je ervaringen uitwisselen met collega-corporaties. Kijk ook eens naar deze ppt-presentatie over datagedreven werken.
Stappenplan datagedreven werken voor MKW
In het stappenplan datagedreven werken voor MKW staan 6 praktische stappen om meer datavolwassen te worden, inclusief een korte uitleg over verschillende type data.
Breng vastgoeddata op orde met de Aedes ILS-woco
Het stappenplan organisatie laat zien wat je als organisatie nodig hebt om vastgoed datagedreven te beheren.
VERA
Gebruik van de gegevensdefinities en standaard koppelingen van VERA zorgt ervoor dat data uitgewisseld kan worden tussen de verschillende softwareapplicaties die corporaties gebruiken voor het vastgoedbeheer. Met name het nieuwe vastgoeddomein van VERA 5 is hiervoor nuttig (verwacht eind 2026).
Leidraad assetmanagement
De Leidraad assetmanagement helpt bij het formuleren van heldere doelstellingen en richting te geven aan jullie assetmanagement. Hoofdstuk 4.1 en hoofdstuk 9 gaan dieper in op (complex)data.
Aedes Assetmanagement tool
De Aedes Assetmanagementtool helpt woningcorporaties bij het maken van strategische keuzes over hun vastgoedportefeuille. Met deze tool kunnen corporaties eenvoudig hun woningbezit in kaart brengen, prestatiemetingen uitvoeren en investeringsbeslissingen onderbouwen. De tool is ontwikkeld als onderdeel van de Leidraad voor assetmanagement en biedt een gestructureerd stappenplan voor de inrichting van assetmanagement op strategisch, tactisch en operationeel niveau.
Aedes Wegwijzer data energielabels op orde
Wegwijzer om aan de slag te gaan met het actualiseren van energielabels
Vastgoedsoftware
Onder andere:
- (3D)vastgoed registratiesoftware
- Assetmanagementtools
- MJOB/MJOP-tools
- Dataleveranciers (e.g. (drone)scandata)
- Excel
In 2026 wordt het vastgoeddomein van VERA vernieuwd, met als doel
verhelderen functionaliteiten van de softwareoplossingen.
Tools voor conditiemeting
Aedes Beeldkwaliteit
Woningcorporaties bieden mensen het liefst een woonplek die schoon, heel en veilig is en waar de bewoners tevreden zijn. Door beeldkwaliteit (met heldere beeldmeetlatten) te integreren in de hele organisatie spreken alle betrokkenen dezelfde taal als het gaat over de kwaliteit van een woning of woningcomplex. Want beelden zeggen meer dan woorden.
Kwaliteit in Balans
De KiB-methode is ontwikkeld omdat er geen goede meetmethode bestond die een-op-een te gebruiken was voor onderhoud. KiB is het uitgangspunt voor kwaliteit binnen een resultaatgerichte samenwerking. Naast de functionele vraagspecificatie ondersteunt KiB het formuleren van kwaliteitsuitgangspunten, de vertaalslag naar prestatie-eisen, de projectopname, de keuze voor het best passende scenario en de aanvangs- en eindkeuring. Het zorgt ervoor dat opdrachtgevers en opdrachtnemers dezelfde taal spreken. Het Kwaliteit in Balans Normenboek 2025 bevat in totaal ruim 270 (sub)normen, verdeeld over 7 kwaliteitsthema’s van vastgoedonderhoud: veiligheid, gezondheid, energiezuinigheid, gebruikskwaliteit, duurzaamheid, toekomstwaarde en wonen.
NEN 2767 conditiemeting
Deze NEN-norm geeft een methode om de conditie van bouw en installatiedelen op objectieve en eenduidige wijze vast te leggen.
Instrumenten voor vergroten inzicht in vastgoedrisico’s
Pandzakkingskaart (funderingsproblemen)
Is er risico op verzakking bij panden van jouw woningcorporatie? In opdracht van RVO ontwikkelde Sensar een pandzakkingskaart op buurtniveau. De kaart geeft inzicht in het risico op verzakking, gebaseerd op satellietmetingen.
Roadmap Meldingen vocht en schimmel
Meldingen over vocht en schimmel, hoe pak je die als woningcorporatie aan? Door te werken met een standaard protocol is de kans op een succesvolle aanpak groter. En krijg je beter inzicht in wat voor soort klachten er binnen komen en welke oplossingen wel of niet werken. Om corporaties te ondersteunen bij een goede afhandeling van meldingen over vocht en schimmel heeft Aedes een roadmap ontwikkeld.
